Vayloğ Dedenin Kabartma Yontusu Ballıkaya Köyündeki Türbesinin Önüne Dikildii

VAYLOĞ DEDE’NİN KABARTMA YONTUSU BALLIKAYA KÖYÜNDEKİ TÜRBESİNİN ÖNÜNE DİKİLDİ

Süleyman ÖZEROL/Araştırmacı-Gazeteci

(F: İhsan Güvercin)

 15 Eylül 2008 günü akşamı Bektaş Koç’un kahvesinde yanıma oturan Abidin Koç, “İhsan Güvercin gelmişti, Başkan Sadık’la Arguvan’a gittiler” dedi. “Haberimiz olmadı” dediğimde, birkaç gündür burada olduğunu söyledi. Ertesi gün öğlene doğru köyün içine doğru birlikte yürüdüğümüz Hüseyin Başaran, “İhsan Güvercin seni soruyordu, Vayloğ Dedenin heykelini yapmışlar, türbenin önüne diktiler” dedi. 17 Eylül akşamı konukluğa gittiğimiz Ali Arı’nın orada da yarın Vayloğ Dedenin oğlu İlyas Tuna’nın kurban keseceğini, köylüyü çağırdığını, heykelin açılışının yapılacağını söylediler. Heykeli İhsan güvercinin yaptığından da söz edildi.

18 Eylül günü saat 12.00 sıralarında Karadirek Cem Kültür Evinin hoparlöründen saat 13 00’de açılış ve kurban olacağı duyuruldu. Saatinde oraya vardığımda dua ediliyordu ve ardından açılış yapıldı. Heykeli kimin yaptırdığını sorduğumda Fethiyeli denildi. Kimin yaptığını ise bilmediklerini söylediler.

Fahrettin Kayhan’ın yaptırdığı yazlık yemek yerinde İlyas Dayım beni Fethiyeli Mustafa yücel ile tanıştırdı. “”Heykeli yaptıran bu, Vayloğ…” dedi. Mustafa Yücel’in adı,  Vayloğ Dedenin adı, aslında nazarlaması…

Mustafa Yücel, 3 Ekim 1950 tarihinde Fethiye’de doğmuş. İlkokulu köyünde okuduktan sonra bir süre köyde kalmış, şoförlüğü meslek edinmiş ve bir süre taksicilik yapmış. Daha sonraları İstanbul12a giderek taşımacılık işlerli yapmaya başlamış ve halen avcılarda işini sürdürüyor. Heykelin yapılış öyküsünü anlattı, kısaca sunuyorum.

Vayloğ Dede’nin oğlu İlyas Tuna İstanbul’a gittiğinde Mustafa Yücel’e konuk olur. Mustafa yücel “Dedenin anısına bir şey yapmak istiyorum” diyerek düşüncesini dile getirir. Sonunda heykelini yaptırmaya karar verir. Antalya’da bulunan İhsan Güvercin ile iletişim kurarak düşüncesini gerçekleştirmek istediğini belirtir. Güvercin’in arkadaşı Neşe Gültekin yontucudur. 1967 Sivas doğumlu. Ankara Hacettepe Üniversitesi GSF Heykel bölümü 2003 mezunu. Antalya’da yaşıyor ve sanatsal çalışmalarına devam ediyor. Dedenin fotoğrafı İzmir’de bulunan torunu Fatma’dan istenir ve Gültekin 20 Haziranda çalışmaya başlar, 5 Eylül 2008 günü tamamlar. Bir hafta sonra da Malatya İli Hekimhan İlçesi Ballıkaya köyüne getirilir ve Vayloğ Dedenin türbesinin önüne dikilir.

İşte 18 Eylülde açılışı yapılan yontunun öyküsü böyle. Daha sonra -yeni bilgiler/belgeler edindiğimde- yazıyı yeniden düzenleyeceğim ve açılış fotoğraflarını da ekleyeceğim.

VAYLOĞ DEDE’NİN HAYATI

Anadolu’da dedelik kurumunun temsilcisi durumunda olanların soyağacının Hz. Ali‘nin oğlu İmam Hüseyine dayandığı bilinir. BunlaraOcakzadedenir. Malatya ve birçok çevre illerde Vayloğ Dede adıyla tanınan Mustafa Tuna bunlardan biridir. 1895 yılında Hekimhanın Ballıkaya Köyü’nde doğar.  Malatya, Hekimhan, Arguvan, Arapkir, Darende köylerinin birçoğunda dedelik kurumunun temsilciliğini yapar. 1972de Ballıkayada ölür. Halk arasında rüyaya girme“, “nefes evladı verme“, “başkalarının içini okuma“, “gaipten haber vermegibi konularda kerametleri olduğuna inanılır.

Herkesle içli dışlı olması, babacan davranışlarıylaiçindeki babayı çıkardeyimini kullanır. Çocuğu olmayan kadınlar ocağa gelerek onun duasını alır. Bu duadan sonra doğan çocuklar da erkek olarak dünyaya gelir. Çoğunlukla doğan çocuklara Vayloğ Dede’nin adı verilir. Bunlara “Vayloğ’un nazarlaması” adı verilir. Bu çocukların tümü de divane örneğin davranışlara sahiptir.

Vayloğ Dede ile ilgili birçok anlatımlar vardır:

Denizli’de bir kadının rüyasına girer. “Adım Vayloğ. Hekimhan’ın Mezirme Köyü’ndenim. Ocağıma geleceksin” der. Çocuksuz olan kadın kocasıyla birlikte Hekimhanagelir. Mezirmeyi ve Vayloğ Dede‘yi sorarken, çarşıda bizzat dedenin kendisiyle karşılaşır. Kadın “işte rüyamda gördüğüm adam bu”diyerek Vayloğ Dede‘nin elini öper. Birlikte köye giderler. Bir kurban alıp keserler. Kadın kocasıyla Denizliye döner ve ileride bir çocuk sahibi olduğu öğrenilir.

Vayloğ Dede, Arguvan’ın Dolaylı Köyündesohbette bulunmaktadır. Arapkirli Boyacı Karabet de o sırada aynı köydedir ve Abidin adlı birinin misafiridir. Karabet Abidin Efendi’ye ” bizi de (görgüye) sohbet toplantısına kabul ederler mi? ” diyesorar. Abidin “bırakmazlar” der. Ermeni Karabet o akşam rüyasında üçkişinin semah döndüğünü görür. Sabahleyin Abidin’e gördüğü rüyayı anlatır. Abidin ” bir çuval buğdayı alVayloğ Dede‘nin yanına git ” der. Karabet buğdayı alır, Vayloğ Dede‘nin kaldığı eve gider. Dedeyi kahvaltı ederken bulur.
Karabet, “Vayloğ Dede
bir Allah Allah dericasında bulunur. Vayloğ Dede dua eder, bir lokma ekmeği Karbaete uzatır ve “al bu da semah dönen üç sofunun olsun” der. Karabet, Vayloğ Dede‘nin elini bir kez daha öper.

http://www.hekimhan.net/ Süleyman ÖZEROL: Malatyalı Gönül Sultanları/

v-dd

Reklamlar

About incedusunceler

SÜLEYMAN ÖZEROL Emekli Öğretmen-Gazeteci 1 Kasım 1953 tarihinde Malatya Hekimhan Ballıkaya (Mezirme) köyünde doğdu. Babası Hasan, annesi Zehra’dır. İlkokulu kendi köyünde okudu. Akçadağ İlköğretmen Okulunu 1972 yılında bitirdi, Urfa ve Malatya’da çeşitli okullarda görev yaptı, 1998’de emekli oldu, aynı yılın Haziran ayında Malatya Yorum Gazetesi yazı işleri müdürlüğünü yürütmeye ve anı, öykü, makale türü haftalık yazılar yazmaya başladı. İlkokul yıllarına dayanan şiir ile ilgisi öğretmen okulunda ve mesleğinin ilk yıllarında yoğunlaşmıştır. Resim yapar, bağlama çalar ve türkü söyler. Malatya’daki bazı radyo ve televizyonlarda programlara katıldı, programlar yaptı. Halk kültürü ve edebiyatı alanında yoğunlaşan uğraşılarını derleme, araştırma ve incelemelerle zenginleştirmeyi sürdürürken panel, konferans ve benzeri etkinliklere katılmaktadır. 1988 yılından itibaren de binlerce sayfayı bulan halk kültürü ile ilgili çalışmaları, makaleleri, ölçülü ve serbest şiirlerinden bazıları çeşitli gazete ve dergilerde, kitaplarda ve Internet sitelerinde yayınlanmaktadır. Çalışmaları kültürel derleme-araştırma ve incelemeleri Arguvan-Hekimhan yöreleri ağırlıklıdır. Malatya kültürüne ve toplumsal yaşamına katkılarından dolayı Malatya Gazeteciler Derneği (MAGDER) tarafından ödüllendirilen 14 kişiden biridir. (14 Mart 2004). Folklor Araştırmaları Kurumu tarafın-dan 2005 yılında Türk Folkloruna Hizmet Ödülü’ne layık görülmüştür (24 Aralık 2005-Ankara). Tamam Hanım ile evli olup Ozan (1975) Gül (1977) ve Yazar (1983) adlarında biri kız üç çocuk babasıdır. Derleme, araştırma, program çalışmalarını, Malatya Yorum gazetesi ve Arguvan Yolu dergisi yazı işleri müdürlüğünü sürdürmekte, 2001 yılından buyana kışları Ankara’da, yazları Malatya’da (Ballıkaya) oturmaktadır. Hakkında, Sultan Kılıç tarafından “Tek Kişilik Ordu” adlı ince-leme yazısı Arguvan Yolu dergisinde; Alpaslan Karabağ tarafından ozanlık geleneği ile ilgili yapılan çalışma "Sazın ve Sözün Sultanla-rı/Yaşayan Halk Şairleri-X" (Fatma Ahsen Turan-Ayşe Oğuzhan Börekçi) adlı kitapta yer aldı. Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, Geçmişten Günümüze Malatyalı Şairler, Hekimhan Şairleri gibi çeşitli kaynaklarda yaşamöyküsü ve çalışmalarından söz edilmiştir. Yayınlanmış Kitapları 1. Televizyonu Nasıl Buldum: Anı-Öykü, Malatya 1999 2. Arguvan Türküleri-Halkbilimsel Bir Araştırma Denemesi: Hüseyin Şahin ile birlikte-Derleme-İnceleme, İstanbul 2004 3. Dirençli Eğitimci Örgütçü Araştırmacı Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu: H. Nedim Şahhüseyinoğlu’nun Yaşamöyküsü, Ankara 2009 4. Babamın Şiirleri: Hasan Özerol’un Şiirleri, Malatya 2009 5. Vayloğ Dede/Yaşamı ve Hakkındaki Anlatımlardan Bazıları: Ankara 2012 6. Hekimhanlı Ozan Kul Emici/Yaşamı Sanatı Şiirleri: Malatya 2013 7. Bir Deli Rüzgâr/Şemsi Belli İle İlgili Yazılar: Ankara 2015 8. Ah İle Âmânı Dağlara Saldık: Şiirler, Ankara 2015 9. Ters Site/Kalbi Sağda Atanlar: Sage Yayınları, Ankara 2016 10. Zülfukar Sezen/Yarım Yüzyılı Aşan Sanatından: Ankara 2016 10. Ters Site/Kalbi Sağda Atanlar: Ankara 2015 11. Zülfukar Sezen/Yarım Yüzyılı Aşan Sanatından: Ankara 2016 12. Babamın Askerlik Günlükleri: Ankara 2016 13. Gelmedin Leylim: Ankara 2017 14. Başkavak Köyü Derlemeleri-Araştırmaları Kitap Bütünlüğündeki Çalışmalarından Bazıları Bir Gün Uyandığında (Şiir), Yenilenen Köy Ballıkaya (Köy İnce-lemesi), Anıya Benzer (Anı-Deneme Notları), Âşık Yoksuli (Yaşamı-Sanatı), Merhaba Gülü (Metin Özer İle İlgili Yazılar), Ballıkaya Köyü ve Çevresinden Âşıklar-Şairler (Derleme), Hekimhan Müzik Kültürü, (İnceleme), Kömürhan Köprüsü Nereye Bakar? (Kültürel Yazılar), Radyo Fon Programlarım, Halk Ozanları Kültür Derneği Tarihçe Çalışması, Başkavak Köyü Derlemeleri, Gürgür Dede, Ballıkayalı Öğretmenler, Babamın Yazdıkları (Haan Özerol’un Anıları)…
Bu yazı Malatya-Hekimhan-BALLIKAYA içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

3 Responses to Vayloğ Dedenin Kabartma Yontusu Ballıkaya Köyündeki Türbesinin Önüne Dikildii

  1. Güzel bir yazı olmuş. Bunu ekleyen arkadaşa teşekkür ediyorum.

  2. HASAN KILINÇ dedi ki:

    HASAN KILINÇ BURDA ANNEMİN YAŞADIKLARINI BİRE BİR ANLATACAĞIM ANNEM VE BABAMIN EVLENDİKLERİNDE TAM 7 SENE ÇOCUKLARI OLMAMIŞ O TARİHLERDE GİTMEDİK DOKTOR BIRAKMAMIŞLAR VE ÇARE BULAMAMIŞLAR. VAYLOĞ DEDE ANNEMİN UZAK AKRABALARINDANDIR 7 SENE SONRA DEDENİN ZİYARETİNE GİDER VAYLOĞ DEDE ANNEMİ GÖRÜNCE HANİ KIZIM SENİN ZÜRRÜYETİN NERDE DİYE SORAR ANNEMDE DEDE ONUN İÇİN GELDİM DER VE ELİNİ ÖPER.HAL HATIR SORULDUKTAN SONRA YEMEK SOFRASI KURULUR DEDE DUA EDER SONRA BİR BARDAK SUYA DUA EDER VE ANNEME İÇMESİNİ SÖYLER SONRA DA ANNEMİN SIRTINI SIVAZLAYIP HADİ KIZIM YOLUN AÇIK OLSUN DER VE ANNEMİ O TARİHLERDE YAŞADIĞIMIZ MALATYANIN YEŞİLURT DA BAĞLI ÇAYIR KÖYÜNE UĞURLAR VE ANNEM KISA SÜREDE HAMİLE KALIR VE TAM 8 TANE ÇOCUĞU OLUR 2 Sİ COCUK.KEN HAKKIN RAHMETİNE KAVUŞUR ALLAH UZUN ÖMÜRLER VERSİN BİZLER 3 KIZ VE 3 ERKEK KARDEŞ OLARAK ALLAHIN YARDIMI VE VAYLOĞ DEDENİN DUASI SAYESİNDE BU HAYATI YAŞIYORUZ DEDENİN BU BİLİNMEYEN KERAMETİNİ PAYLAŞMAYI ONA OLAN BORÇ OLARAK ADLEDİYOR VE ALLAHTAN GANİ GANİ RAHMET DİLİYORUM

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s