Aşık Yoksuli ve “Senden Oldu”

ÂŞIK YOKSULİ VE “SENDEN OLDU”

Süleyman ÖZEROL/Araştırmacı-Gazeteci

 Âşık Yoksuli

Asıl adı Tevabil Temuroğlu olup;1944 yılında Arapgir’in Ulaşlı köyünde doğmuş, ilkokulu Arguvan/Karahaöyük’te okumuştur. 12 perdeli, 5 telli sazını ustalıkla çalan babası Ali’den etkilenmiş; hem sazı hem de sözü ile Mahzuni’yi izlemiş, Yoksuli mahlasıyla tanınan halk ozanıdır. Daha çok Arguvan, Hekimhan, Divriği yörelerinde bulunmakta birlikte ülkemizin birçok yerinde ve yurt dışında halk ozanlarıyla birlikte olmuş, konserlere katılmıştır. Yaşamı büyük zorluklarla geçmiş, birçok kez hapse düşmüş, sağlığı bozulmuş ve 1985 yılında kan kanserine yenik düşerek aramızdan ayrılmıştır.

Âşık Yoksuli, şiirleri/türküleri Arguvan türküleriyle özdeşleşmiş, yörede en çok bilinen âşıklardandır. Kendine özgü söyleyişi ile 20’ye yakın kaset doldurmuş, bu kasetlerde çoğunlukla kendi yapıtlarını ve Arguvan yöresi türkülerini, deyişleri seslendirmiştir. Birçok kişi ondan etkilenmiştir. Yoksuli’nin türküleri yakınları ve yerel sanatçılar, âşıklar tarafından çalınıp söylenmekte, kasetlere okunmaktadır. 1

Yoksuli ile ilgili olarak, “Yoksulluğun İçinden Çıkan Ozan” 2başlıklı yazım sanıyorum onunla ilgili ilk yazılardan biri, belki de ilki. Bu yazıda Yoksuli’yi tanıtmaya çalışırken bazı yapıtlarından da örnekler vermiştim. Diğer yandan 1989 yılından buyana sürdürdüğüm kapsamlı çalışmam da hala beklemede…

Senden Oldu

“Senden Oldu/Unutmayın Beni”, Akbulut Kardeşler tarafından İstanbul’da 1991 yılında Âşık Yoksuli anısına yapılan kasetin adı. Bu kasette Âşık Yoksuli aşağıdaki türküleri okumuş olup, italik olarak verilenler kendisine ait olmayanlardır.

Kasetin A Yüzü:

1. Hayat denen uzun yolda/Yürüyorum dalgın dalgın

(Sunucu, giriş konuşmasının ardından şiir olarak okumuş)

2.  Gökte uçan bölük bölük turnalar (Pir Sultan)

3.  Fevzi Kurtuluş’un Âşık Yoksuli ile ilgili görüşleri var.

4. İşçi köylü zincirini/Kırmalıyız kıracağız

5. Oğlu Erkan Yoksuli’nin babası ile ilgili görüşleri var.

6. Gene gamda gördüm zülfü siyahım (Emrah-Uzun hava)

Kasetin B Yüzü:

1. Hüseyin Gökbulut’un kasetin yapımı ile ilgili görüşleri var.

2. Yeri felek yeri gözün kör ola-Mecnunlar misali çöllerde kaldım

3. Karşı dağlar kömürdendir-Geçen günler ömürdendir

4. Halktan birinin Âşık Yoksuli ile ilgili görüşleri var.

5. Bir zalimden yara aldım/Del’olmamam elde değil

6. Bu hallere düşmez idim/Senden oldu senden oldu

Görüldüğü gibi kasete okuduğu yapıtların 6 tanesi kendisine ait. Bunlardan kasetin B yüzünün sonundaki “Bu hallere düşmez idim/Senden oldu senden oldu” yapıtının sözlerini sunalım:

Ölürüm de geçmez idim

Senden oldu senden oldu

Ben bu kadar içmez idim

Senden oldu senden oldu

Dışarda hava ayazlık

Etme gülüm bana yazık

Saçımdaki bu beyazlık

Senden oldu senden oldu

Kader hiç beni bilmezdi

Aşkın kapımı çalmazdı

Yoksuli âşık olmazdı

Senden oldu senden oldu

Aradan yaklaşık 20 yıl geçtikten sonra türkü, bazı radyo ve televizyonlarda küçük değişikliklerle “Kızıltuğ” mahlası ile okunuyor. Yoksuli aramızdan ayrılalı 25 yıl olmuş ve bu kaset de kim bilir ne zaman okuduğu bir kayıttan aktarılmış? 3 Bu kadar süreden sonra Ali Kızıltuğ adına okunması ilgincime geldiğinden konu hakkında bilgi edinmek gereksinimini duydum. Bilmem bir açıklamada bulunan olur mu?

————————————————————————-

1 H. ŞAHİN-S. ÖZEROL: Arguvan Türküleri//Halkbilimsel Bir Araştırma Denemesi, AKEV Yay. İstanbul 2004, S.188
2 Süleyman ÖZEROL: “Yoksulluğun İçinden Çıkan Ozan; Âşık Yoksuli”, Yorum Kültür ve Sanat, Sayı: 2, Ağustos 2000, s.6.
3  Kaset kaydında Âşık Yoksuli öksürüyor. Aramızdan ayrılmadan kısa bir süre önce, yani hasta olduğu dönemlerde kayıt yapılmış olsa gerek.
Reklamlar

About incedusunceler

SÜLEYMAN ÖZEROL Emekli Öğretmen-Gazeteci 1 Kasım 1953 tarihinde Malatya Hekimhan Ballıkaya (Mezirme) köyünde doğdu. Babası Hasan, annesi Zehra’dır. İlkokulu kendi köyünde okudu. Akçadağ İlköğretmen Okulunu 1972 yılında bitirdi, Urfa ve Malatya’da çeşitli okullarda görev yaptı, 1998’de emekli oldu, aynı yılın Haziran ayında Malatya Yorum Gazetesi yazı işleri müdürlüğünü yürütmeye ve anı, öykü, makale türü haftalık yazılar yazmaya başladı. İlkokul yıllarına dayanan şiir ile ilgisi öğretmen okulunda ve mesleğinin ilk yıllarında yoğunlaşmıştır. Resim yapar, bağlama çalar ve türkü söyler. Malatya’daki bazı radyo ve televizyonlarda programlara katıldı, programlar yaptı. Halk kültürü ve edebiyatı alanında yoğunlaşan uğraşılarını derleme, araştırma ve incelemelerle zenginleştirmeyi sürdürürken panel, konferans ve benzeri etkinliklere katılmaktadır. 1988 yılından itibaren de binlerce sayfayı bulan halk kültürü ile ilgili çalışmaları, makaleleri, ölçülü ve serbest şiirlerinden bazıları çeşitli gazete ve dergilerde, kitaplarda ve Internet sitelerinde yayınlanmaktadır. Çalışmaları kültürel derleme-araştırma ve incelemeleri Arguvan-Hekimhan yöreleri ağırlıklıdır. Malatya kültürüne ve toplumsal yaşamına katkılarından dolayı Malatya Gazeteciler Derneği (MAGDER) tarafından ödüllendirilen 14 kişiden biridir. (14 Mart 2004). Folklor Araştırmaları Kurumu tarafın-dan 2005 yılında Türk Folkloruna Hizmet Ödülü’ne layık görülmüştür (24 Aralık 2005-Ankara). Tamam Hanım ile evli olup Ozan (1975) Gül (1977) ve Yazar (1983) adlarında biri kız üç çocuk babasıdır. Derleme, araştırma, program çalışmalarını, Malatya Yorum gazetesi ve Arguvan Yolu dergisi yazı işleri müdürlüğünü sürdürmekte, 2001 yılından buyana kışları Ankara’da, yazları Malatya’da (Ballıkaya) oturmaktadır. Hakkında, Sultan Kılıç tarafından “Tek Kişilik Ordu” adlı ince-leme yazısı Arguvan Yolu dergisinde; Alpaslan Karabağ tarafından ozanlık geleneği ile ilgili yapılan çalışma "Sazın ve Sözün Sultanla-rı/Yaşayan Halk Şairleri-X" (Fatma Ahsen Turan-Ayşe Oğuzhan Börekçi) adlı kitapta yer aldı. Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, Geçmişten Günümüze Malatyalı Şairler, Hekimhan Şairleri gibi çeşitli kaynaklarda yaşamöyküsü ve çalışmalarından söz edilmiştir. Yayınlanmış Kitapları 1. Televizyonu Nasıl Buldum: Anı-Öykü, Malatya 1999 2. Arguvan Türküleri-Halkbilimsel Bir Araştırma Denemesi: Hüseyin Şahin ile birlikte-Derleme-İnceleme, İstanbul 2004 3. Dirençli Eğitimci Örgütçü Araştırmacı Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu: H. Nedim Şahhüseyinoğlu’nun Yaşamöyküsü, Ankara 2009 4. Babamın Şiirleri: Hasan Özerol’un Şiirleri, Malatya 2009 5. Vayloğ Dede/Yaşamı ve Hakkındaki Anlatımlardan Bazıları: Ankara 2012 6. Hekimhanlı Ozan Kul Emici/Yaşamı Sanatı Şiirleri: Malatya 2013 7. Bir Deli Rüzgâr/Şemsi Belli İle İlgili Yazılar: Ankara 2015 8. Ah İle Âmânı Dağlara Saldık: Şiirler, Ankara 2015 9. Ters Site/Kalbi Sağda Atanlar: Sage Yayınları, Ankara 2016 10. Zülfukar Sezen/Yarım Yüzyılı Aşan Sanatından: Ankara 2016 10. Ters Site/Kalbi Sağda Atanlar: Ankara 2015 11. Zülfukar Sezen/Yarım Yüzyılı Aşan Sanatından: Ankara 2016 12. Babamın Askerlik Günlükleri: Ankara 2016 13. Gelmedin Leylim: Ankara 2017 14. Başkavak Köyü Derlemeleri-Araştırmaları Kitap Bütünlüğündeki Çalışmalarından Bazıları Bir Gün Uyandığında (Şiir), Yenilenen Köy Ballıkaya (Köy İnce-lemesi), Anıya Benzer (Anı-Deneme Notları), Âşık Yoksuli (Yaşamı-Sanatı), Merhaba Gülü (Metin Özer İle İlgili Yazılar), Ballıkaya Köyü ve Çevresinden Âşıklar-Şairler (Derleme), Hekimhan Müzik Kültürü, (İnceleme), Kömürhan Köprüsü Nereye Bakar? (Kültürel Yazılar), Radyo Fon Programlarım, Halk Ozanları Kültür Derneği Tarihçe Çalışması, Başkavak Köyü Derlemeleri, Gürgür Dede, Ballıkayalı Öğretmenler, Babamın Yazdıkları (Haan Özerol’un Anıları)…
Bu yazı Şiir içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

One Response to Aşık Yoksuli ve “Senden Oldu”

  1. incedusunceler dedi ki:

    Reblogged this on Incedusunceler's Blog and commented:

    Adı üstünde “İNCE DÜŞÜNCELER”
    1993 yılından buyana…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s